Nękanie – definicja, kary, najważniejsze informacje

20 lut Nękanie – definicja, kary, najważniejsze informacje

Czym właściwie jest nękanie oraz jakie grożą konsekwencje prawne za ten czyn zabroniony? 

Definicja nękania

Nękanie jest to zjawisko notorycznego prześladowania określonej osoby – obcej lub najbliższej. Formy stalkingu (jak niekiedy niewprawnie nazywa się nękanie) są bardzo różne: ustne (wypytywanie o ofiarę w miejscu jej zamieszkania lub pracy), uporczywe wydzwanianie (szczególnie w porach nocnych), przesyłanie niechcianych treści w formie listów, SMS-ów, wiadomości na portalach społecznościowych, wręczanie pokrzywdzonemu niechcianych upominków i wiele innych¹.  Definicja kodeksowa nękania znajduje się w art. 190a § 1 kodeksu karnego:

Art.  190a.

§  1. Kto przez uporczywe nękanie innej osoby lub osoby dla niej najbliższej wzbudza u niej uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia lub istotnie narusza jej prywatność, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8².

Nękanie musi wykazywać się ciągłością (uporczywością) i wzbudzać u pokrzywdzonego poczucie zagrożenia. 

Nękanie w miejscu pracy 

Wyliczyć można m.in. nękanie w miejscu pracy czy w miejscu publicznym.  W przypadku mobbingu w miejscu pracy – dane z połowy roku 2025 wskazują jednoznacznie, że około 69% pracowników doświadczyło tej formy nękania. Wśród najczęstszych jego postaci, pracownicy wskazywali nękania oraz szykany (27%). Co więcej, wskazywano także, że nękanie miało charakter uporczywy i długotrwały, co mieści się w definicji kodeksowej art. 190a § 1 KK³. 

Nękanie w szkole 

Nękania o charakterze społecznym dotykają również osób najmłodszych: dzieci oraz nastolatki. Objawia się ona w postaci przemocy rówieśniczej. 

Należy zwrócić uwagę, że odsetek nastolatków, doświadczających przemocy w szkole jest ogromny. Niejednokrotnie dorośli nie zdają sobie sprawy, że przemoc rówieśnicza odbija się mocno na zdrowiu psychicznym oraz emocjonalnym młodzieży. 

Przemoc rówieśnicza objawia się w różnych formach: nękania, znęcania, dręczenia, prześladowania⁴. Według danych, przemoc fizyczna i dręczenia doświadcza ok. 48% dzieci w Polsce w wieku 13-15 lat. 

Pomimo tego, że przemoc rówieśnicza nie jest sankcjonowana na gruncie Kodeksu karnego (są to osoby poniżej 17 roku życia), to dopuszczający się tego rodzaju czynów młodociani odpowiadają na podstawie ustawy o postępowaniu w sprawie nieletnich. Nękanie w szkole nie jest bezkarne. 

Gdzie zawiadomić o popełnieniu przestępstwa nękania?

Zawiadomienie o nękaniu należy zgłaszać czy to na Policję czy do właściwej Prokuratury Rejonowej, jednocześnie wnioskując o ściganie sprawcy. Każdy Policjant ma obowiązek przyjąć zawiadomienie o popełnieniu tego przestępstwa, niezależnie od tego, w jakim komisariacie sprawę się zgłosi. Warto zebrać wszystkie dowody, które będą stanowić przesłanki do wszczęcia postępowania⁵.  Zawiadomienia w sprawie nękania –  należy dokonać w świetle przepisów karnych. Dochodzenie roszczeń na drodze cywilnej jest również możliwe, niemniej to temat odrębnego wpisu. 

Przestępstwo nękania – orzecznictwa

W sprawie nękań występują również orzecznictwa sądów powszechnych. Jednym z nich jest wyrok Sądu Okręgowego o sygn. akt VIII Ka 353/19 z dnia 10 września 2019 r. Oskarżona w latach 2015-2016 uporczywie dzwoniła i wysyłała SMS-y o charakterze wulgarnym, obraźliwym i zastraszającym Pokrzywdzoną. Sąd I instancji (wówczas SR w Białymstoku w wyroku o sygn. akt XIII K 105/18 z dnia 8 lutego 2019 r.) umorzył postępowanie na okres próby, wynoszący 2 lata. Ponadto także zobowiązał Oskarżoną do zapłaty nawiązki w kwocie 1000 zł oraz nakazał powstrzymanie się Oskarżonej od próby kontaktu z Pokrzywdzoną. To orzeczenie zostało zaskarżone przez obrońcę Oskarżonej.  Sąd II instancji w wyroku odrzucił apelację obrońcy Oskarżonej. Sąd w tymże wyroku  m.in. zanegował ocenę  obrońcy Oskarżonej, jakoby działanie Oskarżonej miałoby być kwalifikowane jako znikoma szkodliwość czynu. Dlatego też podtrzymał on decyzję Sądu Rejonowego w Białymstoku⁶.

W przypadku nękaniami SMS-ami, paragraf 1 z art. 190a KK pozostaje niezmienny. Nawet jeśli nie jest tu mowa o stacjonarnym stalkingu, to cyberstalking jest również odmianą stalkingu. 

Natomiast nękanie w wymiarze psychicznym, należy analizować w świetle przepisów art. 190a w zw. z art. 207 KK. Drugi z tych przepisów odnosi się do przestępstwa znęcania się, które jest uwzględniane zarówno w wymiarze fizycznym jak i psychicznym. W wyroku Sądu Rejonowego  dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie z dnia 23 czerwca 2022 r. (sygn. akt III K 850/19), uznał Oskarżonego winnego, że używał wobec swojej żony słów uznawanych za obraźliwe i wulgarne. Takie działanie również podchodzi pod nękanie psychiczne osób najbliższych. Sąd potwierdził, że Oskarżony dopuścił się do znęcania psychicznego z art. 207 § 1 KK. Wówczas Oskarżonemu orzeczono warunkowe zawieszenie wykonania kary pozbawienia wolności w wymiarze od 10 miesięcy do lat 2 na okres próby. Ponadto Sąd nakazał Oskarżonemu opuścić lokal mieszkalny, zajmowany wspólnie z żoną i córką oraz wskazał zakaz zbliżania się do kobiet na odległość mniejszą niż 50 metrów⁷.  

W nawiązaniu do powyższych argumentacji, można wysnuć następujący wniosek: przestępstwo nękania jest działaniem o wysokim stopniu społecznej szkodliwości czynu. Zawiadomienie o popełnieniu takiego przestępstwa nie jest formą „donosicielstwa” albo „oznaką słabości jednostki w stosunku do oprawców”. Nękanie jest świadomym i celowym działaniem człowieka, zmierzającym w dużej mierze do m.in. obniżenia samooceny skrzywdzonego, wskazania danej osoby jako gorszej w stosunku do „elity” osób krzywdzących, a nawet – w skrajnych przypadkach – doprowadzenia do zniszczenia człowieka wewnętrznie. Przyczyny nękania są bardzo różne, a niekiedy błahe. Wynikają one z czystej zawiści, braku szacunku do drugiego człowieka czy chęci „dowartościowania się” w cudzych oczach. Jeżeli nadal będzie społeczne przyzwolenie na nękania albo brak reakcji na dziejącą się krzywdę z tego przestępstwa, wówczas zjawisko nękania okaże się normą, która jest „normalna”. Wówczas, za kilkadziesiąt lat, te zjawiska lub zachowania, które dawniej były krytykowane i piętnowane, okażą się codzienną normą, a wartości, które były szanowane i pielęgnowane – za „dziwną formę odbiegania od reszty społeczeństwa”. 

Przypisy

1. Polskie prawo karne wobec uporczywego nękania innej osoby (stalkingu), https://gazeta.policja.pl/997/archiwum-1/2011/numer-75-062011/66545,Polskie-prawo-karne-wobec-uporczywego-nekania-innej-osoby-stalkingu.html [dostęp: 18.02.2026 r.]
2. Art. 190a. – [Uporczywe nękanie. Kradzież tożsamości] – Kodeks karny, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/kodeks-karny-16798683/art-190-a [dostęp: 18.02.2026 r.]
3. Mobbing w pracy, https://swresearch.pl/news/ponad-polowa-pracownikow-spotkala-sie-z-mobbingiem [dostęp: 18.02.2026 r.]
4. S. Wójcik, Klasyfikacja dzieci doświadczających przemocy rówieśniczej w Polsce przy użyciu analizy klas latentnych, nr 29/2024, Warszawa 2024, s. 55-56.
5. Złożyła zawiadomienie o stalkingu. Policja kazała jej wracać do domu — nie miała prawa, https://bezprawnik.pl/jak-zlozyc-zawiadomienie-o-stalkingu-na-policji/ [dostęp: 18.02.2026 r.].
6. VIII Ka 353/19 – wyrok z uzasadnieniem Sąd Okręgowy w Białymstoku z 2019-09-10, https://orzeczenia.ms.gov.pl/content/$N/150505000004006_VIII_Ka_000353_2019_Uz_2019-09-27_001 [dostęp: 18.02.2026 r.].
7. III K 850/19 – uzasadnienie Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie z 2022-06-23, https://orzeczenia.ms.gov.pl/content/$N/154505200001506_III_K_000850_2019_Uz_2022-06-23_001 [dostęp: 18.02.2026 r.].