28 lis Postępowanie przygotowawcze w sprawie cywilnej
Czym jest posiedzenie przygotowawcze i jaki jest jego cel?
Zasadniczym celem postępowania przygotowawczego jest rozwiązanie sporu bez potrzeby prowadzenia dalszych posiedzeń, zwłaszcza rozprawy (art. 2055 § 1 Kodeksu postepowania cywilnego). Postępowanie przygotowawcze (rozpoznawcze) służy pozyskaniu przez sąd kluczowych informacji dla prawidłowego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy na możliwie wczesnym etapie postępowania. Nazywane jest przez niektórych prawników quasi-alternatywną metodą rozwiązywania sporów, ponieważ może prowadzić do zażegania konfliktu pomiędzy skonfliktowanymi stronami, choć nie zawsze jest to regułą. Na czym dokładnie polegają czynności przygotowawcze w ramach tego postępowania? Dla zobrazowania zagadnienia warto nakreślić przykładowe „pojednawcze” działania sądu – np. w trakcie posiedzenia skłania on strony do ugody, czy wskazuje na sposoby i skutki rozwiązania danej sprawy, w tym szczególnie finansowe. Sąd może również zachęcać strony do podjęcia mediacji.
Na posiedzeniu przygotowawczym przewodniczący składu sędziowskiego ustala ze stronami przedmiot sporu (skupia się na ustaleniu jego istoty, przyczyny) i wyjaśnia stanowiska stron. Warto podkreślić, że postępowanie takie służy koncentracji materiału dowodowego i jego chłodnej, rzetelnej analizie, co daje możliwość organom wymiaru sprawiedliwości na dwukrotne zapoznanie się ze sprawą i wszystkimi argumentami stron jeszcze przed samą rozprawą: pierwszy raz poprzez pisma procesowe (jest to pozew oraz odpowiedź na pozew), drugi dzięki wiedzy na ten temat pozyskanej na posiedzeniu przygotowawczym. W ten sposób skonstruowany „wachlarz informacji” pozwala sędziemu na efektywne zarządzanie całym postępowaniem.
Postępowaniem przygotowawcze to stosunkowo młoda instytucja prawna, która do czasu nowelizacji Kodeksu postępowania cywilnego w 2019 roku miała jedynie charakter pomocniczy, incydentalny. Zerwano z dotychczasowym modelem trójelementowego procesu: pozew, rozprawa, wyrok.
Strony w postępowaniu przygotowawczym.
Stronami w postępowaniu przygotowawczym jest powód (osoba, która wnosi pozew i występuje z pewnym roszczeniem do sądu) oraz pozwany (osoba, wobec której kieruje się pewne roszczenie, formułuje ona odpowiedź na pozew).
Czy mogę być nieobecny na posiedzeniu przygotowawczym?
Co jeśli nie przyjdę do sądu? Czy w posiedzeniu przygotowawczym może uczestniczyć tylko mój pełnomocnik? Odpowiedź jest nieco bardziej skomplikowana, lecz postaramy się ją jak najbardziej uprościć na potrzeby niniejszego artykułu.
Frekwencja z perspektywy powoda: Na posiedzenie przygotowawcze wzywa się do osobistego stawiennictwa strony i ich pełnomocników. Jeśli wezwany na posiedzenie powód lub jego pełnomocnik nie stawi się na posiedzenie bez usprawiedliwienia, sąd umarza postepowanie, rozstrzygając o kosztach procesowych tak, jak w przypadku cofnięcia pozwu przez zainteresowanego (chyba, że sprzeciwi się przeciwko temu obecny na sali pozwany).
W świetle obowiązujących przepisów istnieje jednak możliwość, aby obecność strony powodowej na posiedzeniu przygotowawczym nie była konieczna i wymagalna – wystarczy, że przed rozpoczęciem posiedzenia powód wniesie o jego przeprowadzenie bez swego udziału. W takiej sytuacji niestawiennictwo powoda lub jego pełnomocnika na posiedzeniu przygotowawczym nie skutkuje umorzeniem postępowania, a plan rozprawy sporządza się pod jego nieobecność. Nie rodzi to zatem dla powoda nadto dokuczliwych konsekwencji, ale co istotne podkreślenia, ustalenia zawarte w planie rozprawy (mogą to być przykładowo terminy przyszłych posiedzeń i innych czynności w sprawie, ustalenia dot. spornych faktów, dokładne określenie zarzutów czy roszczeń stron…) będą wiązać pozwanego w dalszym toku postępowania. Przewodniczący może odstąpić również od wzywania strony (w tym powoda) na posiedzenie przygotowawcze, jeżeli z okoliczności sprawy wynika, że udział pełnomocnika będzie wystarczający – tj. art. 2055 § 3 k.p.c.
Frekwencja z perspektywy pozwanego: Na posiedzenie przygotowawcze wzywa się do osobistego stawiennictwa strony i ich pełnomocników. Przewodniczący może odstąpić od wzywania strony na posiedzenie przygotowawcze (w tym pozwanego), jeżeli z okoliczności sprawy wynika, że udział pełnomocnika będzie wystarczający – tj. art. 2055 § 3 k.p.c. Pełnomocnikiem takim może być adwokat , który może reprezentować pozwanego przed sądem. W przypadku gdy pozwany nie stawi się na posiedzenie przygotowawcze, plan rozprawy sporządza się bez jego udziału. Powinien usprawiedliwić nieobecność, gdyż w przeciwnym wypadku musi liczyć się, że sąd może nałożyć obowiązek zwrotu kosztów w części wyższej, niż nakazywałby to wynik sprawy, a nawet zwrotu kosztów w całości.
Czym jest plan rozprawy i wnioski dowodowe?
Plan rozprawy jest sporządzany na posiedzeniu przygotowawczym z udziałem stron tylko wtedy, gdy nie uda się rozwiązać konfliktu, znaleźć sposobu rozwiązania sporu. W art. 2059 § 2 (pkt 1-7) k.p.c. ustawodawca wymienia elementy, które mogą znaleźć się w planie rozprawy (zarzuty, ustalenia spornych faktów, terminy posiedzeń, itp.). Taki plan rozprawy pozwala na wyznaczenie toku dalszych posiedzeń, w tym rozprawy głównej.
Jedyną konieczną częścią planu rozprawy jest rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosków dowodowych. Wnioski dowodowe to nic innego jak żądania stron postępowania o przeprowadzenie określonego dowodu (dokumentu, przesłuchania świadka, opinii biegłego, etc.) w celu udowodnienia konkretnych faktów lub okoliczności istotnych dla sprawy.
Niezłożenie wniosków dowodowych przez strony może skutkować późniejszym oddaleniem tych niezłożonych w terminie. Co więcej, przewodniczący może zobowiązać stronę, by w piśmie przygotowawczym podała wszystkie twierdzenia i dowody, pod rygorem utraty prawa do ich powoływania w toku dalszego postępowania. Twierdzenia i dowody złożone po terminie podlegają pominięciu. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy strona wykaże, że ich powołanie w piśmie przygotowawczym nie było możliwe albo że potrzeba ich powołania wynikła później.
Potrzebujesz pomocy prawnej lub szukasz pełnomocnika, który zadba o Twoje interesy? Kancelaria Adwokacka Zalewski z siedzibą we Wrocławiu podejmuje się reprezentowania klientów m.in. w sprawach cywilnych. Skontaktuj się z Nami pod numer (+48) 695-612-250 lub poprzez wiadomość e-mail na adres: biuro@kancelariazalewski.pl