Zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa – co warto wiedzieć?

09 lut Zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa – co warto wiedzieć?

Definicja zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa

Definicja zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa można znaleźć w art. 304 § 1 KPK. Treść tego przepisu brzmi:

Art.  304. §  1.  Każdy, dowiedziawszy się o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu, ma społeczny obowiązek zawiadomić o tym prokuratora lub Policję. Przepisy art. 148a oraz art. 156a stosuje się odpowiednio¹.

Przepis ten wskazuje na „społeczny obowiązek”. To jest swego rodzaju moralny obowiązek. Zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa może być złożone w formie pisemnej lub ustnej. Jeżeli jest to forma ustna, wówczas sporządzany jest protokół, który będzie się łączył z przesłuchaniem osoby zawiadamiającej w charakterze świadka².

Jaka kara grozi za niezawiadomienie o przestępstwie?

W przypadku niezgłoszenia zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia  przestępstwa – co do zasady – nie grozi żadna kara. Prawo jednak zastrzega pewne wyjątki w szczególnie istotnych sytuacjach. 

Przepisy kodeksu karnego przewidują jednak odpowiedzialność za niezawiadomienie o określonych typach czynów zabronionych. Zostanie o tym opublikowany odrębny artykuł. 

Rodzaje zawiadomień

Zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa może dotyczyć: 

– zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa niealimentacji,

– zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa kradzieży,

– zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa oszustwa (doprowadzenia do niekorzystnego rozporządzenia mieniem), 

– zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu lub prywatnoskargowego.

W pierwszej z wymienionych kategorii, zawiadomienie o popełnionym przestępstwie można złożyć albo do prokuratury albo też Policji. Zawiadomienie takie może być złożone w formie pisemnej albo ustnej. Do złożenia takiego zawiadomienia o przestępstwie prawo ma każda jednostka, posiadająca informację o takim zdarzeniu. Zawiadomienie o popełnienie przestępstwa może złożyć także osoba obcojęzyczna przy wsparciu tłumacza oraz osoby głuche i nieme, w obecności biegłego. Należy jednak wskazać, że wyłącznie osoba powyżej 17 lat, może być poinformowana o odpowiedzialności karnej za powiadomienie Policji na temat niepopełnionego przestępstwa, w przypadku fałszywego oskarżenia, a także przy przedstawieniu fałszywych zeznań (stosowane odpowiednio przepisy: art. 233 § 1,234,238 KK)³.  

Zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa można skierować również do prokuratury, niezależnie od właściwości miejscowej. Organy ścigania przekażą zawiadomienie do odpowiedniej jednostki. Wszystkie reguły właściwości rzeczowej i miejscowej są adekwatne przy składaniu zawiadomienia tego typu czy do prokuratury czy na Policję. Zgodnie także z przepisami prawa, oprócz prokuratury i Policji, można również zgłosić takie zawiadomienie do innych organów, mające wszelkie prawa do prowadzenia postępowania przygotowawczego w ramach szczególnych kompetencji. Do nich zaliczymy: Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego (ABW), Centralne Biuro Antykorupcyjne (CBA), Straż Graniczną (SG) oraz Urząd Kontroli Skarbowej (UKS)⁴.

Zawiadomienie o przestępstwie niealimentacji

Takie zawiadomienie sporządzane jest w przypadku, kiedy dana jednostka, na której spoczywa obowiązek alimentacyjny, tychże alimentów nie płaci, pomimo wcześniejszego wyroku sądowego lub zawartej ugody alimentacyjnej. Niepłacenie zasądzonych alimentów przez okres min. 3 miesięcy, może zostać uznane jako popełnianie przestępstwa. Czyn będzie ścigany na wniosek pokrzywdzonego, organu pomocy społecznej albo organu, który podejmuje działania w stosunku do dłużnika alimentacyjnego. W takiej sytuacji, Prokuratura lub Policja nie mają uprawnień do ścigania takiego dłużnika bez odpowiedniego wniosku pokrzywdzonego. Sporządzenie zawiadomienia co prawda nie jest obowiązkowe, jednak bierne oczekiwanie skutkować może przedawnieniem karalności, które w tej sprawie, wynosi 5 lat⁵. 

Zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa kradzieży

W przypadku zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa kradzieży, oprócz przygotowania standardowego dokumentu ze zdjęciem w celach identyfikacyjnych (m.in. dowód osobisty, prawo jazdy czy paszport), należy przygotować dokumenty dodatkowe. Do nich zaliczyć można np. dokumenty, pozwalające rozpoznać skradzioną rzecz. Można tam wówczas wskazać elementy szczególne np. numery fabryczne, odnoszące się do sprzętów RTV, rowerów czy też telefonów komórkowych.Na fakt zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa ścigane z urzędu wskazuje wcześniej cytowany art. 304 § 1 KPK. Przepis wskazuje jednoznacznie, że jest to społeczna powinność każdego obywatela do powiadomienia prokuratora lub Policję. Taki sam  obowiązek spoczywa również na instytucjach państwowych i samorządowych, co wynika z §2 tego samego artykułu⁶.

Przypisy

1. Art. 304. – [Obowiązek zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa] – Kodeks postępowania karnego, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/kodeks-postepowania-karnego-16798685/art-304 [dostęp: 30.01.2026 r.]
2. R. Szymczykiewicz, Obowiązek zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa, https://www.infor.pl/prawo/prawo-karne/sledztwo-i-dochodzenie/278670,Obowiazek-zawiadomienia-o-popelnieniu-przestepstwa.html [dostęp: 30.01.2026 r.]
3. Jak złożyć zawiadomienie o popełnionym przestępstwie, https://lublin.policja.gov.pl/llu/prewencja/dla-cudzoziemcow/64544,Jak-zlozyc-zawiadomienie-o-popelnionym-przestepstwie.html [dostęp: 3.02.2026 r.]
4. Jak złożyć zawiadomienie o przestępstwie?, https://www.gov.pl/web/po-ostroleka/jak-zlozyc-zawiadomienie-o-przestepstwie [dostęp: 3.02.2026 r.].
5. Zawiadomienie o przestępstwie nie alimentacji, https://www.wonder.legal/pl/modele/zawiadomienie-przestepstwie-niealimentacji [dostęp: 3.02.2026 r.]
6. Art. 304…, op. cit.